Vragen en antwoorden

We hebben een aantal gesprekken met gemeenten gevoerd om erachter te komen wat de vragen zijn die De Tweede Mening oproept. Antwoorden daarop vind je hier. We gaan in op…

  1. Gevolgen voor gemeentelijk beleid
  2. Samenstelling van de groep burgers die delibereren
  3. Vormgeving van de deliberatie door de groep burgers
  4. Zaken die aan De Tweede Mening voorgelegd kunnen worden
  5. Gang van zaken na een uitspraak
  6. Efficientie en effectiviteit
  7. Privacy

Gevolgen voor gemeentelijk beleid

Het beleid blijft een zaak van de politiek. In deze zin verandert De Tweede Mening niets. Het gaat in ons idee om de uitleg door de gemeente binnen de kaders die gesteld zijn. Centraal staat het gemeentelijk kader waarbinnen de afweging plaatsvindt. Bijvoorbeeld in het geval van de WMO kijkt de gemeente wat een aanvrager zelf kan en wat de gemeente aan voorziening moet bieden. Daarbij heeft de gemeente (degene die beoordeelt) ruimte voor interpretatie. Wijst de gemeente de aanvraag af, dan kan De Tweede Mening de gemeente vragen deze uitspraak te heroverwegen.

Mocht de discussie ertoe leiden dat de groep iets vindt wat buiten de gemeentelijke kaders valt, dan kan dat reden zijn om de gemeenteraad de vraag voor te leggen het beleid te wijzigen. Overigens kan in dat geval de gemeente de afwijzing wel handhaven, want de politieke kaders worden niet gewijzigd door de groep; dat doet slechts de politiek. Iedere aanvrager moet immers beoordeeld worden volgens hetzelfde kader.

Samenstelling van de groep burgers die De Tweede Mening geeft

We gaan uit van een groep burgers die aselect is samengesteld (door loting dus). Idealiter is de groep een afspiegeling. Die zou je ook kunnen bereiken op de manier waarop je nu ‘panels’ vormt. Ten slotte is het mogelijk om te werken met een eenvoudige sollicitatie, waardoor niet vanzelfsprekend iedereen die reageert op een oproep ook in het panel zit en de diversiteit bewaard wordt. Onze voorkeur gaat uit naar loting, wellicht met een toets van het eindresultaat (immers, niet iedereen die geloot wordt, zegt ook ja).

Er zitten geen vertegenwoordigers van organisaties in de groep. Ons voorstel is om ambtenaren van de gemeente, wethouders en raadsleden uit te sluiten. Verder denken we aan alle kiesgerechtigden. Een aparte kinderjury hebben we niet overwogen. De leden krijgen niet betaald, de gemeente kan beslissen om de mensen een kleine vergoeding te geven.

Een alternatief is het werken met een landelijk panel. Maar de gemeentelijke kaders staan centraal. Als de gemeente iets niet bekostigt blijft dat het kader en niet dat van een buurgemeente die het wel bekostigt.

We gaan niet uit van de mogelijkheid tot wraking van een panellid door de aanvrager. Het is een aselect gekozen groep.

Vormgeving van de deliberatie door De Tweede Mening

De casus wordt uitgezet in een besloten online platform en ongeveer 200 deelnemers van De Tweede Mening krijgen een uitnodiging (per e-mail) om online in discussie te gaan over deze nieuwe casus. Om de kwaliteit en onafhankelijkheid van de discussie te waarborgen wordt de forumdiscussie gemodereerd door Totta Research. Na de discussie-fase wordt overgegaan tot stemming. Deelnemers krijgen enkele dagen de tijd om hun stem uit te brengen en daarna wordt de casus gesloten. De gemeente ontvangt vervolgens van Totta Research de uitslag van de stemming (aantal uitgebrachte stemmen, percentage voor en percentage tegen) en een uitdraai van de berichten uit de forumdiscussie. Indien de meerderheid de afweging van de gemeente niet deelt, heroverweegt de gemeente het besluit (binnen de vastgestelde politieke kaders).

Zaken die aan De Tweede Mening voorgelegd kunnen worden

Het is aan de gemeente om hierover te beslissen. Het gaat ten slotte om een second opinion. Nadat de gemeente een aanvraag heeft afgewezen, komt er ruimte voor het voorleggen aan De Tweede Mening.

Wij zien vooral veel kansen in het sociaal domein. Kijk bijvoorbeeld naar de WMO. Dit is zo interessant omdat er geen vastgelegd individueel recht is. Hier start de afweging met een inleving in de persoonlijke situatie, wat kan de aanvrager zelf en wat wil de gemeente dan extra bieden? Het idee is dat met een genuanceerde afweging gekeken wordt naar de individuele situatie. De controle op die afweging is meer een maatschappelijke/democratische dan een juridische uitdaging. Vindt de gemeenschap dat de aanvrager toch meer verdient aan ondersteuning, of niet?

De gemeente kan ook andere terreinen toelaten. Het gaat echter niet om beleidsuitspraken, het zal altijd moeten gaan om individuele aanvragen bij de gemeente. Bij subsidies zal bijvoorbeeld het kader van de gemeente duidelijk moeten zijn vastgesteld.

Gang van zaken na een uitspraak

De uiteindelijke uitspraak (de afweging van de gemeente wordt bevestigd of niet) en de reactie van de gemeente wordt openbaar gemaakt. Werd de afweging van de gemeente niet bevestigd, dan zal de gemeente een heroverweging openbaar maken.

Wel behoudt elke burger altijd de juridische mogelijkheden die hem wettelijk ter beschikking staan. De aanvrager kan dan tegen de beslissing van de gemeente in beroep gaan, niet tegen de uitspraak van De Tweede Mening. Dat betekent dat de tijd om in beroep te gaan na een beslissing van de gemeente, opnieuw ingaat zodra het traject met De Tweede Mening is afgerond.

Efficiëntie en effectiviteit

We zoeken naar een hoge efficiëntie. Dat kan, blijkens de ervaringen van onderling.nl wel. Maar efficiënt en effectief gaat over het te bereiken doel. Is dat vertrouwen winnen? Beter leren argumenteren? Of simpelweg voorkomen dat een formele bezwaarschriftprocedure gevoerd moet worden? Het is goed dit als evaluatiepunt mee te nemen.

Het terrein van de WMO is erg in ontwikkeling, het is mogelijk dat er in een jaar wel 100 aanvragers zijn die hun afwijzing willen voorleggen aan De Tweede Mening. Maar hoeveel zaken er komen, is nog volstrekt niet duidelijk. Dit zal uiteraard leiden tot minder beroep op de juridische procedure.

Het levert vertrouwen op en kan besparingen op de juridische weg opleveren. Als er een echt vervelende pers is over een gemeentelijke uitspraak, is deze potentieel schadelijk voor de gemeente. Dat wordt hiermee voorkomen (en spaart ook op dat moment inzet van communicatiemensen).

Privacy

Hoewel de naam van de aanvrager weg wordt gelaten, bestaat er de kans dat de individuele situatie herkend wordt door iemand in het panel. De persoon die de uitspraak van de gemeente voorlegt aan De Tweede Mening moet dat weten. Dat is overigens bij een juridische beroepsprocedure ook het geval; daarin verschilt De Tweede Mening niet.